jak napisac rozprawke rozszerzony polski

Rozprawka. Jak napisać rozprawkę analityczną? Rozprawka składa się z 3 części: I wstępu, II rozwinięcia, III zakończenia. Twoim celem jest przekonać czytelników do swojej tezy, a zatem nie ma tu miejsca na improwizację, na poszukiwanie odpowiedzi (by uatrakcyjnić rozprawkę możesz jedynie udawać, że poszukujesz odpowiedzi). Zobacz 6 odpowiedzi na zadanie: Jak napisac rozprawke? Jak napisać rozprawkę 1)Wstęp- We wstępie należy: -Zasygnalizować jak zrozumiałeś temat -Wprowadzić do tematu krótko i rzeczowo wyjaśniając tezę -Zapowiedzieć dalszy tok rozumowania (Czy warto się zakochać-to jest temat do rozprawki) (Warto się zakochać lub nie warto się zakochać-tezy) 2)Rozwinięcie-argumenty które Rozprawka argumentacyjna jak napisać. Rozprawka argumentacyjna to nowy typ pracy pisemnej obowiązkowy na maturze pisemnej z języka polskiego poziom rozszerzony od roku 2015. Poradnik dla każdegoo charakterze argumentacyjnym: rozprawki problemowej lub interpretacji tekstu poetyckiego. W niniejszym opracowaniu zajmiemy się rozprawką czyli Rozprawka maturalna to dłuższa wypowiedź argumentacyjna, której napisanie i zredagowanie sprawia trudności wielu uczniom. Jeśli Ty również masz kłopoty z stworzeniem spójnego wypracowania, podane przeze mnie wskazówki i schemat rozprawki na pewno pomogą Ci uporządkować tekst. Kluczem do sukcesu jest w tym przypadku sformułowanie Tak jak Szekspir uwydatnili romantycy rolę bohatera, to on scala utwór. Przykład: Gustaw-Konrad – bohater różnych części Dziadów Adama Mickiewicza. Romantycy potraktowali, podobnie jak Szekspir, dramat jako syntezę sztuk (słowa, muzyki, obrazu, ruchu scenicznego). Przykład: Adam Mickiewicz Dziady cz. III – Bal u Senatora. nonton film act of valor sub indo. Rozprawka maturalna, to koszmar niejednego ucznia klasy średniej. Chyba zupełnie niepotrzebnie. Można bowiem nauczyć się pisać rozprawkę według schematu, do którego da się podstawić każdy temat. Rozprawka maturalna – Część I – wstęp Idealnie jest, kiedy wstęp jest rozbudowany i wprowadza nas w temat rozmyśleniami filozoficznymi. Co jednak, jeśli tak pisać nie potrafisz? Znajdziemy wyjście 🙂 Potrenujemy dziś z tematem samotności. Samotność – szansa czy ograniczenie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do załączonego fragmentu Wilka stepowego oraz do innych, wybranych przez siebie, tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Motywem przewodnim rozprawki jest samotność. Wstęp idealny do takiego tematu według CKE brzmi: W naturę człowieka wpisany jest pociąg do rzeczy nieznanych. I mimo, że wpisana jest w nią również potrzeba bycia członkiem pewnej społeczności, co przejawia się zarówno w naukowych badaniach (piramida potrzeb Maslowa), jak i powszechnych powiedzeniach (człowiek nie jest samotną wyspą), czasem bywa ona zwalczana przez tę pierwszą. Ludzie dążą do indywidualizmu, chcą wyróżnić się z „ludzkiej masy” i chcą osiągnąć niezależność, być wyjątkowi. Prowadzi ich to w stronę nieznanej, pociągającej samotności. Izolacja może jawić się jako szansa na stworzenie czegoś wyjątkowego czy też wykreowanie siebie w sposób równie wyjątkowy. Albo Samotność jest nieodłączną częścią ludzkiego życia. Każdy w mniejszym bądź większym stopniu jej doświadczył na pewnym etapie swojego żywota. Czym więc ona jest? Dręczącym uczuciem? Bezsilnością? A może wolnością lub koniecznym środkiem do jej zdobycia? Możemy także ułożyć „wstęp uniwersalny” Będzie brzmiał mniej więcej tak: Samotność to temat często poruszany w tekstach kultury. Twórcy zauważyli jej uniwersalizm i zainteresowanie odbiorcy. Dostrzegli także, że temat samotności każdy może rozważać inaczej i dla każdego niemal człowieka ma ona inne znaczenie. Dlatego wykorzystują ten motyw w swoich tekstach zwracając uwagę,że ……( i tu pojawia się teza o której więcej przeczytasz tutaj (teza) – link do niej jest również na końcu tego wpisu) Zwróć uwagę, że ten wstęp będzie Ci pasował do wielu tematów! Część II Teza – możesz ją połączyć ze wstępem w jednym akapicie lub oddzielić i napisać w następnym – obie wersje są tak samo dobre. Część III – odwołanie do przytoczonego fragmentu Najczęstszym błędem w tej części jest streszczenie. Co zrobić, żeby je ominąć i napisać dobrze argument? 1. Unikaj pisania dokładnie „po kolei” co się wydarzyło. Zwracaj raczej uwagę na odczucia bohatera. 2. Zadawaj sobie pytanie „I co z tego?”, „Dlaczego tak postąpił?”, „Co czuł?” 3. Jeśli masz rozmowę dwóch bohaterów napisz najpierw poglądy jednego, potem drugiego. 4. Unikaj pisania – „powiedział”, „stwierdził”, „odpowiedział „- to stwierdzenia typowe dla streszczenia. 5. Staraj się pisać „pod temat”. Jeśli tematem jest tęsknota Wokulskiego (Matura 2018), to pisz o tym co wywoływało tęsknotę, za kim, za czym tęsknił i jak sobie z tą tęsknotą radził. Część IV – Odwołanie do całości lektury, jeśli lektura jest z * lub do tekstu kultury, jeśli nie jest ogwiazdkowana. Ważne jest to, by nie pisać o lekturze wszystkiego, co się wie, ale wybrać moment, kiedy dany motyw się przejawia. Nie znasz szczegółów? Pisz ogólnie, ale uważaj na to, by nie popełnić błędu rzeczowego. Pisz to, co wiesz w 100%. Zatem, jeśli „ciągniemy” temat tęsknoty Wokulskiego w „Lalce”, to zastanów się kto za kim i kiedy tęsknił. Niekoniecznie Wokulski. Może Rzecki? Zasławska? Łęcka? Napisz za kim tęsknili i kiedy. Nie znasz szczegółów? Pisz do Wokulskim. Z pewnością wiesz, że skoro kochał Izabelę, to wielokrotnie do niej tęsknił. Część V – odwołanie do tekstu kultury Ta część należy do Ciebie! Możesz pisać o książkach, filmach, serialach, tekstach piosenek. To wszystko są teksty kultury. Nie zmyślaj! Większość egzaminatorów podczas sprawdzania prac zagląda do Internetu i sprawdza, czy nie mijasz się z prawdą 🙂 Tu faktycznie można podać wszystko, co dotyczy tematu. Tęsknota za ojczyzną – „Latarnik”, „Ludzie bezdomni”,za miłością – „Romeo i Julia”, „Cierpienia młodego Wertera”, „Przedwiośnie” ale także tęsknota za władzą – „Makbet” Nie musisz tego tematu ujmować jednostronnie. Część VI – podsumowanie. Podsumuj to, co napisałaś/napisałeś do tej pory w kontekście tezy. Kto tęsknił, kiedy i za czym…. I koniec. Masz niedosyt? Zaglądaj tu częściej. Będę dopisywała rozprawki z poszczególnych tematów maturalnych z wcześniejszych lat. Nie wiesz, czy piszesz dobrze? Napisz rozprawkę i wyślij mi ją na FB 🙂 TEZA NA ROZPRAWCE MATURALNEJ Rozprawka maturalna bez tajemnic – wiele sztuczek, porad i ćwiczeń. Jak napisać rozprawkę krok po kroku? Te zasady trzeba znać. unsplash/ Kenny EliasonJak napisać rozprawkę? Jest to forma pisemna, która zazwyczaj występuje na egzaminie dojrzałości, ale także na egzaminie ósmoklasisty. Powinna się składać z trzech części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia. Wielu uczniów zadaje sobie pytanie, jak dobrze napisać rozprawkę. Są pewne stałe zasady, o których należy pamiętać. Istotne jest, by przed rozpoczęciem pisania stworzyć plan rozprawki. Warto też zapoznać się z przydatnym słownictwem, dowiedzieć się, w jaki sposób tworzyć tezę, hipotezę i argumenty. Wyjaśniamy, jak poprawnie napisać rozprawkę krok po kroku. Spis treściJak napisać rozprawkę?Budowa rozprawki – schematJak napisać dobrą rozprawkę? – krok po krokuRozprawka – przydatne słownictwoPrzykłady rozprawek maturalnychPrzykład rozprawki na egzamin ósmoklasisty Jak napisać rozprawkę?Rozprawka jest formą wypowiedzi, która najczęściej występuje na egzaminie ósmoklasisty, a także na maturze. Ma ona ściśle określoną konstrukcję. Można przypuszczać, że ze względu na to, napisanie rozprawki nie jest trudne. Trzeba jednak pamiętać, że rozprawka to dłuższa wypowiedź pisemna, która wymaga od autora przemyślenia tematu, stworzenia planu, a także odpowiedniej argumentacji i głębszej rozprawki powinien przyjąć konkretne stanowisko wobec problemu, które może być wyrażone w formie tezy lub hipotezy. Czym jest teza, a czym hipoteza najlepiej pokazać na przykładzie. Temat wypracowania maturalnego z 2015 roku brzmiał: „Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne – co przede wszystkim decyduje o ludzkim losie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa oraz innego tekstu kultury”.W tym przypadku teza mogłaby brzmieć: „O losie człowieka decyduje przede wszystkim wolna wola człowieka”, a hipoteza: „Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy o ludzkim losie decyduje wolna wola człowieka, czy siły od niego niezależne”. Podobnie wygląda to w przypadku rozprawki na egzaminie ósmoklasisty. Dla przykładu weźmy temat z ubiegłego roku: "Napisz rozprawkę, w której rozważysz trafność stwierdzenia, że w trudnej sytuacji człowiek poznaje samego siebie. W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego". Teza mogłaby brzmieć: "W trudnej sytuacji człowiek poznaje siebie samego", zaś hipoteza: "Trudno stwierdzić, czy w trudnej sytuacji człowiek poznaje samego siebie". Mówi się o tym, że rozprawka z tezą jest łatwiejsza do napisania. Poleca się więc ją osobom, które nie czują się pewnie w pisaniu rozprawki – schematRozprawka powinna składać się z trzech części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia. To schemat rozprawki, którego należy w rozprawce – w tej części zarysowujemy temat i określamy problematykę zagadnienia, o którym będziemy pisać. Dobrym rozwiązaniem jest umieszczenie tezy lub hipotezy na końcu wstępu. Teza, tak jak to było widoczne na powyższych przykładach, powinna przyjąć formę stwierdzenia, a hipoteza – przypuszczenia. Rozwinięcie – to zasadnicza i najdłuższa część rozprawki. Mówi się o tym, że rozwinięcie powinno składać się z trzech akapitów, a w każdym z nich autor ma zawrzeć trzy argumenty i dwa-trzy przykłady. W rozprawce uczeń musi zawrzeć minimum dwa argumenty. Jeśli we wstępie postawiliśmy tezę, w rozwinięciu należałoby ją uzasadnić, przywołując odpowiednie argumenty i przykłady. Jeśli jednak zdecydowaliśmy się na rozprawkę z hipotezą, musimy rozważyć problem, przywołując argumenty za i przeciw. Zakończenie – na końcu podsumowujemy temat, przypominając tezę zawartą we wstępie lub ustosunkowujemy się do postawionej wcześniej hipotezy (np. „Podsumowując rozważania, można dojść do wniosku, że człowiek poznaje samego siebie właśnie w trudnych, a niekiedy nawet tragicznych sytuacjach” lub: „Po przeanalizowaniu powyższych przykładów można dojść do wniosku, że człowiek poznaje sam siebie, kiedy doświadcza w życiu trudności”). Pamiętajmy jednak, że podsumowanie nie może być jednozdaniowe. Najlepiej, jeśli będzie skłaniało ono czytelnika do refleksji na dany temat. Można w tym miejscu zamieścić także stosowny cytat. Jak napisać dobrą rozprawkę? – krok po krokuZasady, o których powinnyśmy pamiętać, pisząc rozprawkę, są bardzo ważne. Właśnie dlatego stworzyliśmy krótki poradnik, jak napisać rozprawkę krok po kroku:1. Na samym początku czytamy dokładnie polecenie. Ten punkt wydaje się niepozorny, ale jest bardzo ważny. Zapoznajemy się z limitem słów, który zawsze zawarty jest w poleceniu (w przypadku rozprawki maturalnej) i przestrzegamy go podczas pisania. Warto kilkukrotnie przeczytać temat: zwrócić uwagę, do jakich i ilu utwór literackich, dzieł kultury czy lektur mamy się odwołać, a także czy w poleceniu zostało zawarte sformułowanie: „odwołaj się do całego utworu”.2. Następnie czytamy fragment tekstu, który został dołączony do polecenia. W przypadku wypracowań maturalnych bardzo często są to utwory, znajdujące się na liście lektur obowiązkowych (patrząc na poprzednie lata, zazwyczaj pojawiała się „Lalka” Bolesława Prusa i „Dziady” Adama Mickiewicza). Już podczas zapoznawania się z fragmentem, warto jest osadzić utwór w danej epoce literackiej. Fragment można przeczytać kilkukrotnie. Inaczej jest w przypadku rozprawki na egzaminie ósmoklasisty. Tam nie mamy podanego utworu, warto jest jednak zastanowić się, która z lektur obowiązkowych okaże się dla nas dobrym przykładem. Pamiętajmy, że lektury obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty są wypisane w arkuszu. 3. Bardzo ważnym elementem jest stworzenie planu rozprawki. Podzielmy sobie go na trzy części: Wstęp – krótko zarysujmy temat i postawmy tezę lub hipotezę. Zapiszmy ją. Rozwinięcie – od myślników wypiszmy argumenty, a także przykłady, które będą je obrazować. Można również zapisać odwołania do utworu, którego fragment został zawarty w poleceniu (w przypadku rozprawki maturalnej) lub przypomnieć sobie najważniejsze fragmenty z lektury obowiązkowej, do której chcemy się odwołać (w przypadku egzaminu ósmoklasisty). Zakończenie – w naszym planie w jednym lub dwóch zdaniach zawrzyjmy podsumowanie, które będzie skłaniało czytelnika do dalszych rozważań na dany temat. Plan pisania rozprawki jest bardzo ważny. W momencie, gdy stracimy wątek lub nie będziemy wiedzieli, co dalej pisać, możemy wrócić do planu i zobaczyć, w którym miejscu rozprawki jesteśmy i co jeszcze powinniśmy zawrzeć w naszym na powtórkę!Materiały promocyjne partnera 4. Przed samym pisaniem warto jeszcze raz przeczytać polecenie i upewnić, że przykłady i argumenty, które chcemy przytaczać, podczas pisania są zgodne z tym, co zostało zawarte w Piszemy rozprawkę. Pamiętajmy, że warto przytaczać cytaty z podanego fragmentu tekstu i ściśle trzymać się ustalonego wcześniej planu. Nie zapomnijmy odwołać się do całości utworu, jeśli tak sugeruje polecenie. W przypadku rozprawki na egzaminie ósmoklasisty nie mamy podanego fragmentu tekstu, ale powinniśmy bardzo dobrze znać lektury obowiązkowe. Pamiętajmy, by pochwalić się swoją wiedzą i pokazać, że dobrze znamy dany utwór. Ale nie streszczajmy go!6. Po napisaniu warto przeczytać rozprawkę kilkukrotnie: sprawdzić błędy ortograficzne, interpunkcyjne, stylistyczne, upewnić się, że zrealizowaliśmy wszystkie punkty zawarte w poleceniu (np. odwołaliśmy się jedynie do dzieł literackich, a nie dzieł kultury, jeśli tak właśnie było zasugerowane w poleceniu). Sprawdzamy też, czy tekst jest błędy w pisaniu rozprawki to streszczanie utworu, zamiast analizowania go w kontekście podanego tematu, mylenie przykładu z argumentem, złe postawienie tezy, a także pisanie w podsumowaniu jedynie tego, co było powiedziane już wcześniej. Rozprawka – przydatne słownictwoPrzed samym pisaniem rozprawki warto zapoznać się z przydatnym słownictwem. W zależności od tego, czy piszemy wstęp, rozwinięcie czy zakończenie należałoby użyć poniższych lub podobnych wstępie:Temat dotyczący… fascynował ludzi od zawsze… Problem, który chcę poruszyć… Wiele osób uważa, że…, ja jednak chciałabym zwrócić uwagę na inny aspekt tego problemu… Czy prawdziwe jest stwierdzenie, że… Właśnie dlatego uważam, że… Myślę, że… W rozwinięciu:Na początku moich rozważań chciałabym zaznaczyć… Jednym z pierwszych argumentów, który potwierdza zasadność tej tezy, jest… Warto w tym miejscu przytoczyć przykład bohatera, jakim jest… Kolejnym zagadnieniem jest… Nie można zapomnieć o… Należy też zauważyć, że… Z jednej strony…, z drugiej zaś… Ostatnim już argumentem… W zakończeniu:Podsumowując… Jak wynika z przytoczonych wyżej argumentów… Zebrane przykłady potwierdzają, że… Reasumując… Myślę, że przytoczone przeze mnie argumenty pokazały, że… Przykłady rozprawek maturalnychPrzykłady rozprawek można znaleźć na w informatorze Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, warto jednak pamiętać, że najlepszym sposobem na nauczenie się pisania rozprawek, jest po prostu praktyka, a więc pisanie. Chcąc poćwiczyć przed egzaminem maturalnym, dobrze jest sprawdzić matury z ubiegłych lat, a także arkusze egzaminu ósmoklasisty. Wszystkie materiały znajdują się na stronie rozprawki na egzamin ósmoklasistyRozprawka na egzaminie ósmoklasisty wygląda nieco inaczej, niż ta maturalna. Zanim przystąpi się do części z języka polskiego, warto zapoznać się z przykładowymi rozprawkami. Znajdują się one w Informatorze CKE. Jeden z moich absolwentów, który napisał maturę z języka polskiego na poziomie rozszerzonym na 100%, zechciał się podzielić swoimi uwagami dotyczącymi jak napisać maturę z języka polskiego. Sądzę, że powinno Cię to zainteresować: Esej. Jak napisać rozprawkę - okiem ucznia. Niniejszy artykuł składa się z trzech podstawowych części: Analiza wstępna Czyli opis tego, co należy zrobić żeby jak najlepiej być przygotowanym do napisania rozprawki analitycznej. Podzieliłem je na trzy kroki: analiza tematu rozprawki | analiza tekstu | planowanie rozprawki Krok pierwszy: analiza i interpretacja tematu rozprawki Przeczytaj kilkakrotnie temat Wyjaśnij pojęcia się w nim pojawiające podaj ich znaczenia określ w jakim znaczeniu chcesz się nimi posługiwać wypisz synonimy Wypisz intertekstualności związki z głównymi prądami, nurtami epoki związki z innymi tekstami Rozpisz zadania (wiązki tematyczne), które trzeba zrealizować, aby wyczerpać temat Wypisz wszystkie możliwe tezy (jeśli można więcej niż jedną) Więcej w artykule: Analiza tematu rozprawki- jak? w górę ↑ Krok drugi: analiza tekstu towarzyszącego rozprawce analitycznej Pamiętaj, że tekst, który jest załączony do tematu rozprawki analitycznej na maturze języka polskiego może należeć do jednego z trzech rodzajów literackich. Ze względu na różnice pomiędzy epiką, liryką i dramatem, analiza fragmentu tekstu lirycznego, analiza fragmentu tekstu epickiego i analiza fragmentu tekstu dramatycznego muszą się różnić między sobą. Jeśli nie chcesz aż tak pogłębiać swojej wiedzy Zapamiętaj o dwóch ważnych rzeczach, które ułatwią Ci analizę i pisanie rozprawki. Po analizie tematu wiesz jakie zadania (wiązki tematyczne) musisz zrealizować. Teraz zwyczajnie podziel brudnopis na te pola tematyczne (odpowiadające wiązkom tematycznym) i w trakcie analizy tekstu wpisuj informacje w odpowiadające im pola. W trakcie notowania efektów analizy, stosuj następującą strukturę: informacja, cytat lub omówienie ją potwierdzające, komentarz cytatu z wnioskiem cząstkowym. w górę ↑ Krok trzeci: plan rozprawki Jeśli analiza tekstu załączony do rozprawki była wstępnie uporządkowana. Planowanie można ograniczyć do numeracji poszczególnych informacji. Jeśli tak nie było rozprawkę należy zaplanować. Między innymi w tym pomoże Ci artykuł: Jak napisać plan rozprawki? Jeśli nie chcesz planować tak dokładnie swojego wypracowania (co nie jest najszczęśliwszym pomysłem) to pamiętaj o kilku zasadach: Wstęp Powinien zaczynać się od ogólnych stwierdzeń i stopniowo zawężając przedmiot rozważań powinien przechodzić do tematu rozprawki. Powinien także zawierać przynajmniej: ustalenia definicyjne ustalenie kontekstów tematu rozprawki filozoficzny historyczny biograficzny historyczno-literacki opis sceny z fragmentu; zasady zestawienia fragmentów tezę streszczenie rozwinięcia Rozwinięcie Pamiętaj, że jest to miejsce na wszystkie Twoje racje, którymi możesz przekonać oponentów. Planując rozwinięcie świadomie wybierz najlepszą dla tego tematu i Twojej tezy kompozycję. Pamiętaj o strukturze akapitów: wprowadzenie argument dowody wniosek cząstkowy Zakończenie spróbuj sprowadzić wnioski cząstkowe do jednego wniosku ogólnego ściśle wiążącego się z postawioną tezą postaraj się o kompletność wniosku dokładnie przeanalizuj i opisz mechanizmy opisywanego zjawiska w przypadku porownania wskaż minimum dwa podobienstwa i dwie różnice odpowiedz na pytanie: dlaczego tak się dzieje? odpowiedz na pytanie: jakie są tego konsekwencje? odnieś te spostrzeżenia do tematu Wyraź własne zdanie, opinię, oceń postawy bohaterów w górę ↑ Pisanie rozprawki estetyka | akapity | język | schematyczność Streszczenie Stosuj akapity wyraźnie wyróżnione graficznie wcięciem Pisz krótkie zdania (dłuższe zwiększają ryzyko błędu) Bądź zwięzły i konkretny, unikaj ogólników Dbaj o poprawność językową Nie stosuj pojęć autotematycznych Unikaj powtórzeń tych samych wyrazów w sąsiadujących zdaniach Stosuj różne formuły rozpoczynające akapit i jednocześnie zwiększające spójność Stosuj różne formuły wprowadzające cytat Stosuj różne formuły wprowadzające wnioski cząstkowe, wniosek ogólny Zachowuj obiektywizm Nie powtarzaj myśli – to poważny błąd Jeśli wykonałeś solidnie wszystkie zadania w poprzednich etapach, pisanie rozprawki możesz uznać za formalność. Tym przyjemniejszą, im łatwiej i szybciej przybywa sensownych treści ułożonych w logicznym porządku. w górę ↑ Rozprawka - estetyka Warto również, w myśl zasady: jak cię widzą, tak cię piszą, zadbać o czytelność i ograniczyć do minimum ilość skreśleń. Estetyka pracy wprawdzie nie jest oceniana, ale korzystne wrażenie zawsze jest pożądane w każdej formie komunikacji. Rozprawka - akapity Pisząc pamiętaj także o wyraźnym graficznym wyróżnieniu akapitów poprzez stosowane głębokiego wcięcia tekstu. Nie jest to szczególnie trudne wyzwanie, kiedy korzysta się z przygotowanego wcześniej planu. Przestrzeganie tej prostej zasady może znacząco zwiększyć ilość uzyskanych na maturze punktów. Więcej o budowaniu akapitów w artykule: Jak budować akapit? w górę ↑ Rozprawka - poprawność językowa Zadbaj o poprawność gramatyczną, stylistyczną i ortograficzną; jest bardzo ważna! Możesz to osiągnąć niewielkim wysiłkiem: używaj zdań krótkich, ograniczaj ich skomplikowanie Ten prosty zabieg w znaczący sposób ograniczy ilość popełnianych błędów składniowych. Oczywiście musisz pamiętać, że zgrabne wielokrotnie złożone zdania świadczą o wysokich umiejętnościach pisarskich, a krótkie nie. Nie popadaj przy tym w przesadę - zróżnicowana składnia to podstawowy warunek, który musisz spełnić. unikaj przypadkowych powtórzeń wyrazów, wyrażeń, zwrotów W trakcie przygotowań wypisz sobie w kolumnach synonimy. unikaj zdań z czasownikiem być Czasownik ten pod względem nośności znaczeniowej i ekspresywności trzeba zaliczyć do najuboższych, gdyż nie informuje o niczym poza faktem istnienia przedmiotu, do którego się odnosi. Każdy inny czasownik użyty zamiast niego wnosi dodatkowe informacje, emocje co czyni zdanie ciekawszym w odbiorze. Na przykład: zamiast zdania: Janek jest w szkole możesz napisać: Janek kształci się/uczy się/zakuwa/męczy się w szkole. Różnica jest zauważalna. Idąc dalej trzeba powiedzieć, że unikanie tego kłopotliwego czasownika prowadzi do większej kondensacji znaczeń, do większej treściwości pracy. Ponadto należy mieć świadomość, że jeden czasownik ma ograniczone możliwości tworzenia różnych związków składniowych; jego nadużywanie prowadzi więc do sytuacji, w której powtarzane są w wypracowaniu zdania o tej samej budowie. Nie trzeba chyba tutaj nikogo specjalnie uświadamiać, że permanentne paralelizmy są uznawane za błąd stylistyczny, nie świadczący najlepiej o umiejętności budowania zdań. Unikaj także nadużywania zaimków: to, który. Ich obecność w składni powoduje tzw. łamanie zdania, co przy sporadycznym stosowaniu nie szkodzi jakości pracy, natomiast przy nazbyt częstym nie tylko razi w oczy, ale przede wszystkim przyczynia się do powstawania błędów stylistycznych, będących konsekwencją niekończących się paralelizmów składniowych, a to powoduje, iż tekst staje się dla odbiorcy nudny. Znacznie lepszym zabiegiem na poziomie składni jest stosowanie konstrukcji imiesłowowych, które pozwalają autorowi przy użyciu mniejszej ilości słów zawrzeć w zdaniu więcej znaczeń, czyli nadają tekstowi cechę treściwości. Podobny efekt uzyskasz stosując równoważniki zdań i zdania wtrącone w nawiasach. w górę ↑ Rozprawka - schematyzm języka autotematyzm Częstym grzechem popełnianym w rozprawkach jest nadużywanie typowo metatematycznych pojęć jak: argument, teza, rozprawka, akapit etc. Najlepiej je w ogóle wyeliminować z rozprawki, albo przynajmniej ograniczyć ich obecność do minimum. One kapitalnie nadają się do mówienia o rozprawce, do analizy czyjegoś tekstu. Za najokropniejszą chyba manierę uchodzą wyrażenia typu: moim pierwszym argumentem jest, moim drugim argumentem jest etc., lub chcę udowodnić tezę, że... Powinieneś również unikać jak ognia równie popularnego błędu stylistycznego, a mianowicie używania identycznych pojęć lub pochodzących z tej samej rodziny (o tym samym temacie słowotwórczym) w sąsiadujących zdaniach. Lekarstwo na to podałem już we fragmencie poświęconym analizie i interpretacji tematu. rozpoczynanie akapitów Fatalną manierą w rozprawce jest rozpoczynanie kolejnych akapitów od tych samych słów, wyrażeń. Stosuj różne formuły rozpoczynające akapit i jednocześnie zwiększające spójność tekstu: Z kolei przejdę do; Z drugiej strony; Teraz przedstawię/omówię; rozpoczynanie cytatów Podobnie sytuacja kształtuje się w przypadku wprowadzania cytatów i również tu należy unikać za wszelką cenę monotonii: Odwołam się do słów; Potwierdzają to słowa; Oto co na ten temat mówi; Zgadzam się z; Powołam się na słowa/opinię/komentarz/zdanie; Świadczą o tym; Dowodzą tego słowa; Najlepiej potwierdzają to słowa; Świadczą o tym słowa; Ilustrują to słowa; Dowodząc; wprowadzanie wniosków cząstkowych Innym powtarzającym się elementem w rozwinięciu, z którym autorzy często mają kłopoty są wnioski cząstkowe; również tu należy stosować zróżnicowane formuły wprowadzające: Świadczy to o tym, że; Dowodzi to tego, że; Potwierdza to; Wynika z tego, że; Na podstawie tego można stwierdzić, że; Na zakończenie; Z całą pewnością można stwierdzić, że; Niewątpliwie;Z pewnością; Na podstawie powyższych dowodów można stwierdzić, że; Uważam, że; Jestem przekonany/pewien, że; Sądzę, że; Wierzę, że; Według mnie; Mogę stwierdzić, że; Zauważ, że tę różnorodność możesz wykorzystać również w zakończeniu. w górę ↑ Rozprawka podsumowanie Na końcu trzeba powiedzieć sobie szczerze, że rozprawka to nie przygoda, ale ciężka praca, której efekty nie są efektowne. Stąd zapewne wynika częste zniechęcenie uczniów do tego gatunku na długo przed tym, jak opanują tę umiejętność. Trudność pisania rozprawki jest tym większa, że trzeba się tutaj zdobyć na obiektywizm, a zatem uwolnić od osobistych przekonań, prywatnego zdania, własnej opinii, która jeśli już się może pojawić, to dopiero na samym końcu pracy. Nie ułatwia tego także zakaz powtarzania myśli, stosowania dygresji rozbijających logiczność wywodu. w górę ↑ Rozprawka na maturze rozszerzonej Mimo, iż sama nazwa lubi budzić grozę, prawdą jest, że rozprawka jest najłatwiejszą formą wypowiedzi na maturze rozszerzonej. A dlaczego? Odpowiedź na to pytanie jest prosta! Rozprawka ma jasno określoną strukturę! Oczywiście wymaga od nas znajomości zaawansowanego słownictwa oraz umiejętności argumentowania. Nie mniej jednak, schemat na rozprawkę jest przejrzysty i można go pokazać w kilku krokach. Rozprawka na maturze rozszerzonej może wystąpić pod dwoma postaciami tj. „For and against essay” oraz „Opinion essay”. Co ciekawe, przez kilkanaście lat matury, spotykaliśmy ten pierwszy format, czyli rozprawkę za i przeciw, a tego drugiego w ogóle. W tym artykule omówimy oba typy rozprawki. Pokażemy, jak przekształcić zdanie na bardziej zaawansowane oraz jak zdobyć wszystkie punkty za tekst! Czy widziałeś/aś nasz poprzedni artykuł dotyczący matury podstawowej? Powiedzieliśmy tam, jak napisać email/list nieformalny! Nie zwlekaj i upewnij się, że wszystko dobrze rozumiesz 😉 > kliknij tu < Struktura rozprawki: Zawsze i wszędzie jest podobny schemat: Wstęp: zawiera tezę;Rozwinięcie: 2 akapity – jeden za, drugi przeciw;Zakończenie, czyli podsumowanie – tylko tu możemy podać swoją opinię! Wstęp wprowadza do omawianego tematu oraz zawiera tezę. Gdyby się uprzeć, cały wstęp można napisać w 3 zdaniach! Rozwinięcie składa się z naszych argumentów. w rozprawce za i przeciw prezentujemy argumenty 50/50 tzn. jeden za i jeden rozprawce wyrażającej opinię najlepiej 2/1 lub 3/1. Oznacza to, że do naszej opinii np. popierającej daną tezę, dajemy jeden kontrargument, który sugeruje stronę przeciwną i nie przyznaje nam racji. Zakończenie – podsumowanie całości. Przywołujemy główną myśl tekstu. Odnosimy się do tezy, w skrócie powtarzając wymienione wyżej argumenty. W rozprawce „za i przeciw” to jest jedyne miejsce, gdzie możemy wyrazić swoją opinię na dany temat. Pisanie rozprawki to pewien proces, ale możemy go sobie znacznie ułatwić i przyspieszyć! Aby tego dokonać, dobrze jest sobie podzielić ją na kilka kroków: Tłumaczymy tezę podaną w temacie;Wypisujemy argumenty za i przeciw;Próbujemy każdy argument poprzeć dodatkowym zdaniem;Zaczynamy sklejać wszystko w całość według schematu powyżej. Na sam początek pisania rozprawki najlepiej jest w brudnopisie przygotować wstępne argumenty za oraz przeciw z dodatkowym uzasadnieniem. Przygotowanie takiego wstępnego szkicu znacznie ułatwi dalsze pisanie. Nie będzie się trzeba zastanawiać w połowie gotowego tekstu, jak coś uzasadnić. Mając to przygotowane, zabieramy się za pisanie! Na początek wstęp. Jak powinien wyglądać wstęp idealny? Wstęp powinien zawierać tezę oraz zdanie wprowadzające. Nie bójcie się tezy – jest ona bardzo prosta! Widząc temat rozprawki macie już podaną tezę – wystarczy ją tylko przetłumaczyć na język angielski. Teza – musi zawierać 2 elementy! Informujemy o czym będzie rozprawka (jeśli mamy opisać, że coraz częściej kotki małe dwa mają problem skoczyć przez rzeczkę – po prostu napiszemy, że coraz częściej kotki małe dwa mają problem skoczyć przez rzeczkę – tylko tym razem w języku angielskim). Połowa tezy za nami!Informujemy o rodzaju rozprawki (w tym przypadku za i przeciw). Wystarczy proste zdanie, że są osoby popierające, ale są też osoby przeciw, lub że artykuł zestawi zalety i wady! I tak oto 100% teza complete! Oprócz tezy, we wstępie dobrze jest nakreślić „backstory”, czyli zdanie wprowadzające. Na przykład: „Każdego dnia narasta problem kotków, a nikt nie chce udzielić im pomocy.” We wstępnie nie wyrażamy swojego zdania, informujemy o czym będzie artykuł i ewentualnie zachęcamy do dalszego czytania. Nowadays, it is highly popular to have a cat among teenagers. Unfortunately, cats struggle to jump over the river. This raises awareness among students if they should get cats with small legs. That is why advantages and drawbacks of such situations are being presented. Podsumowując: Wstęp składa się z 3 elementów, z czego 2 dotyczą tezy. Wprowadzenie do tematu, zachęcenie do (dosłownie przetłumaczona z tematu, można ją opisać synonimami, jednakże nie można zapomnieć o kluczowych słowach danego tematu).Informacja o rodzaju wypowiedzi (zdanie informujące, że jest to rozprawka za i przeciw, czy też jeszcze niespotkana, wyrażająca opinię). ? Rozwinięcie rozprawki – argumenty Rozwinięcie rozprawki zawiera najczęściej akapit za oraz akapit przeciw. W każdym z tych akapitów prezentujemy nasze argumenty. Generalnie, dobrze jest sobie przyjąć, że jeden akapit musi zawierać minimum 3 zdania. Co więcej, akapit za powinien zawierać przynajmniej 3 elementy wspierające tezę, pokazujące 3 dobre strony. Akapit przeciw – tak samo, tylko prezentując negatywne strony. W odniesieniu do naszego przykładu o kotkach – akapit przeciw wymienia 3 wady. Podajemy 3 różne argumenty: 1. Rzeki ogólnie są niebezpieczne dla kotów, grożą śmiercią. 2. Kotki z krótkimi nogami mają problemy z pływaniem. 3. Nastolatki nie uczą się o tym, jak pomagać zwierzętom w różnych sytuacjach przez co mogą wystąpić następujące konsekwencje. First of all, it is important to mention the drawbacks of the river. As we are all aware, the river is vast and does not offer security for both people and cats. Moreover, the issue of small legs among cats causes the inability to swim properly. In the worst scenario they might die. Last but not least, teenagers do not raise their awareness about dealing with small legged cats. A następnie piszemy akapit za. Zakończenie Podsumowujemy tezę odnosząc się w skrócie do podanych argumentów za i przeciw. Dodatkowo, możemy wyrazić swoją opinię, chociaż nie musimy. All in all, teenagers should raise awareness of how to deal with those kinds of cats. Unfortunately, the issue of river still remains unsolved. In my opinion, cats must be taught how to jump over the river in order to deal with given difficulties. Krok 1. Jak napisać rozprawkę na maturze rozszerzonej? Matura w starym stylu Nowa matura 2015 W przykładzie mamy zaprezentowany temat z nowej i starej matury rozszerzonej z języka angielskiego. Temat taki sam, jednak z drobną różnicą ? Zamiast dobrych i złych stron, opisujemy wady i zalety, co w dosłownym znaczeniu jest tym samym! Kolorami pokażemy schemat rozprawki, aby było łatwiej zrozumieć wyjaśnienie powyżej! UWAGA! PONIŻSZA ROZPRAWKA ZAWIERA 342 WYRAZY i będzie wymagać dalszej edycji, którą zobaczysz poniżej. Wstęp – backstoryWstęp – tezaWstęp – rodzaj rozprawkiArgument za 1 Argument za 2 Argument za 3Argument przeciw 1 Argument przeciw 2 Argument przeciw 3Zakończenie Nowadays, having an animal is an important part of humans’ live. Due to this trend, more and more companies allow their workers to bring their dogs to work. Many people strongly believe it has many advantages, however, we should not forget about problems those situations may cause. The following paper provides with both advantages and disadvantages concerning the possibility to bring dogs to work. First of all, the advantage of being able to bring dogs to work is money. When you work long hours you do not have to worry about your animal and sofa at home. You get the possibility to look after your dog while working. Moreover, the company of a dog at work may improve workers’ attitude. During a break, they can play with their’s or someone’s pet and as a result they could relax. Last but not least, bringing your dog to work, might make you feel like you were at home. Having your amazing pet, could potentially make your working station more pleasurable. On the other hand, the drawbacks of such solution needs to be considered. Importantly, it may be harder for a worker to focus on their work. Dogs may take their attention off the topic, which could result in failure while working. Additionally, dogs tend to be loud, especially when they bark. If there are many people in one room, constant barking may interrupt meetings or thinking process. It is also important to consider dog’s needs. They have to go out, run, as well as eat food. For that, the company would have to give more free time to a worker or to employ a person responsible for animals. All in all, companies that allow their workers to bring animals to work, give a great deal of opportunities. For instance, breaks with animals help and comfort stressed workers. Many workers would not have to worry about their dog. Unfortunately, drawbacks may tip the scale. In my opinion, it would be hard to concentrate at work, if we had an animal to look after while working. Tak mniej więcej powinna wyglądać idealna rozprawka. Ale niestety, jeszcze jej nie zaliczyliśmy. Dlaczego? Ponieważ mamy ZA DUŻO SŁÓW! Powyższa ma 342 wyrazy, czyli musimy wykreślić około 1/3 tego co już napisaliśmy, tak, aby zmieścić się w limicie 250 słów! Jak już wspominaliśmy wcześniej, lepiej jest wykreślić niż zastanawiać się co dopisać! Krok 2. Poprawianie rozprawki – wykreślanie słów, aby zmieścić się w limicie wymaganym na egzaminie maturalnym Nowadays, having an animal is an important part of humans’ live. Due to this trend, more and more companies allow their workers to bring their dog to work. Many people strongly believe it has many advantages, however, we should not forget about problems those situations may cause. The following paper provides with both advantages and disadvantages concerning the possibility to bring dogs to work. First of all, the advantage of being able to bring dogs to work is money. When you work long hours you do not have to worry about your animal and sofa at home. You get the possibility to look after your dog while working. Moreover, the company of a dog at work may improve workers’ attitude. During a break, they can play with their’s or someone’s pet and as a result they could relax. Last but not least, bringing your dog to work, might make you feel like you were at home. Having your amazing pet, could potentially make your working station more pleasurable. On the other hand, the drawbacks of such solution needs to be considered. Importantly, it may be harder for a worker to focus on their work. Dogs may take their attention off the topic, which could result in failure while working. Additionally, dogs tend to be loud, especially when they bark. If there are many people in one room, constant barking may interrupt meetings or thinking process. It is also important to consider dog’s needs. They have to go out, run, as well as eat food. For that, the company would have to give more free time to a worker or to employ a person responsible for animals. All in all, companies that allow their workers to bring animals to work, give a great deal of opportunities. For instance, breaks with animals help and comfort stressed workers. Many workers would not have to worry about their dog. Unfortunately, drawbacks may tip the scale. In my opinion, it would be hard to concentrate at work, if we had an animal to look after while working. Po dokonaniu edycji, skróciliśmy tekst do 220 słów. Jakie z tego można wyciągnąć wnioski? W zależności od tego, jakie zdania potrafimy stworzyć, możemy podbić sobie liczbę słów w rozwinięciu. Jak możemy dobrze zaobserwować, nie każdy argument musi być poparty dodatkowym wyjaśnieniem. Natomiast, gdybyśmy w ogóle nie zastosowali dodatkowego zdania popierającego argument, brakowało by nam słów, a tego zawsze chcemy uniknąć. Co więcej, warto mieć gdzieś z tyłu głowy, że według oficjalnych zasad, dopiero powyżej 280 słów osoba oceniająca ma prawo dać 0 pkt. i nie sprawdzać. Nie należy się więc przejmować, jeśli będziemy mieć np. 270! Poniżej wklejamy gotową rozprawkę, w naszym stylu! Krok 3. Przepisanie gotowej rozprawki Nowadays, having an animal is an important part of humans’ live. Due to this trend, more and more companies allow their workers to bring their dog to work. Many people strongly believe it has many advantages, however, we should not forget about problems those situations may cause. First of all, the advantage of being able to bring dogs to work is money. When you work long hours you do not have to worry about your animal and sofa at home. Moreover, the company of a dog at work may improve workers’ attitude.. Last but not least, bringing your dog to work, might make you feel like you were at home. On the other hand, the drawbacks of such solution needs to be considered. Importantly, it may be harder for a worker to focus on their work. Additionally, dogs tend to be loud, especially when they bark.. It is also important to consider dog’s needs. They have to go out, run, as well as eat food. All in all, companies that allow their workers to bring animals to work, give a great deal of opportunities. For instance, breaks with animals help and comfort stressed workers. Unfortunately, drawbacks may tip the scale. In my opinion, it would be hard to concentrate at work, if we had an animal to look after while working. Słowa i zwroty, które mogą pomóc Ci napisać rozprawkę Wstęp People say that… – Ludzie mówią, że… A great number of people claim that… – Wiele ludzi twierdzi, że… More and more teenagers/people are… – Coraz więcej nastolatków/ludzi jest… Nowadays, many people think/struggle… – W dzisiejszych czasach wiele ludzi uważa/zmaga się z… In today’s world, … – W dzisiejszym świecie… The advantages and disadvantages are being presented. – Wady i zalety są zaprezentowane. It is important to consider advatages/good sides/positive effects and disadvantages/drawbacks/bad sides/negative effects. – Ważnym jest aby rozważyć zalety/dobre strony/pozytywne efekty i wady/złe strony/negatywne efekty. Rozwinięcie Pierwszy akapit – argument za First of all, … – Po pierwsze, … To begin/start with… – Zaczynając od… The main reason is… – Głównym powodem jest… The first advantage of… is… – Pierwszą zaletą… jest… Drugi akapit – argument przeciw On the other hand, … – Z drugiej strony… It can be argued that… – Są odmienne opinie, że… Opponents of… could argue that… – Przeciwnicy… mogliby temu zaprzeczać… It is important to highlight the negative sides of… – Ważne jest, aby podkreślić negatywne strony… Wprowadzenie kolejnego argumentu w akapicie (stosowane w za i przeciw) Moreover/What is more/Furthermore, … – Co więcej, … Apart from… – Oprócz… Secondly, … – Po drugie, … Thirdly, … – Po trzecie, … And on top of that… – A na dodatek… Last but not least, … – Ostatni, lecz nie mniej ważny… (stosuj do wprowadzenia ostatniego argumentu w danym akapicie) Importantly, … – Co ważne, … Zakończenie Taking everything into account/consideration… – Biorąc to wszystko pod uwagę… In conclusion/Summing up/All in all/To sum up/To conclude… – Podsumowując… All things considered, … – Po rozważeniu tego wszystkiego, … Jak można łatwo zauważyć, pisanie rozprawki na maturze rozszerzonej wcale nie musi być skomplikowane. Przede wszystkim, musimy podążyć za schematem oraz odpowiednio ubrać w słowa pomysły na nasze argumenty. Wprowadzając argumenty w akapicie, stosuj różne zwroty wprowadzające, nie używaj tylko 3 na przemian. Warto też napisać więcej, a dopiero potem wykreślać, aby zmieścić się w limicie. A dlaczego? By nie zastanawiać się, gdzie coś jeszcze dopisać, aby limit się zgadzał! Jeśli artykuł jest dla Ciebie pomocny, daj nam znać w komentarzu! Zapraszamy na Facebooka, YouTube oraz do innych artykułów na naszym blogu! See you next time! 🙂 Szczęśliwy kotek, który pisanie rozprawki ma już za sobą :V W szkole na języku polskim prędzej czy później zmierzysz się z rozprawką. To w końcu najczęstsza forma wypracowania. Czy wiesz, jak należy ją stworzyć, by dostać wszystkie punkty? W tym artykule omówimy, jak napisać rozprawkę krok po kroku. Liceum, a nawet ostatnie lata podstawówki to dobry czas, by się tym zainteresować. Jakimi umiejętnościami należy się wykazać w rozprawce Poloniści wymagają od swoich uczniów napisania naprawdę wielu rozprawek. A to dlatego, że ta forma wypracowania pojawia się zawsze na maturze i prawie zawsze na egzaminie ósmoklasisty. Uczniów jednak pisanie rozprawki krok po kroku często frustruje. Czy słusznie? Jest powód, dla którego rozprawka rok w rok pojawia się na arkuszach egzaminacyjnych. Nie chodzi nawet o sprawdzenie znajomości lektur i innych dzieł kultury. Większość dorosłych nie pamięta fabuły „Krzyżaków” tak dobrze, jak uczniowie w szkole. Do końca życia korzystamy jednak z umiejętności krytycznego myślenia i argumentowania. W szkole nie ma oddzielnego przedmiotu, który uczyłby dyskutować i logicznie wyciągać wnioski. Te umiejętności ćwiczy się po trochu na różnych przedmiotach. Na polskim, przyswajasz je, pisząc właśnie rozprawkę. Jeśli więc nauczysz się argumentować w rozprawce, skuteczniej wynegocjujesz kiedyś podwyżkę w pracy. Dlatego warto pisać rozprawki! Rozprawka krok po kroku – jakie są jej rodzaje Nie musisz na szczęście uczyć się różnych wzorów na rozprawkę. Co nie oznacza, że żaden podział nie istnieje. Nauczyciele często mówią, że rozprawka może być „na tak”, „na nie” lub „trochę na tak i trochę na nie”. Co to znaczy? Rozprawka z tezą to pierwsza forma, na jaką możesz się zdecydować. Zabierasz w niej jasne stanowisko w danym temacie. Jesteś albo „na tak”, albo „na nie”. Kusi, by dodać „zdecydowanie”, bo w tym przypadku rozprawki nie możesz się wahać. Twoim zadaniem jest użyć argumentów i przykładów, które przekonają czytelnika do Twojej racji. Używasz sformułowań takich jak „Z całą pewnością można stwierdzić, że…”, „Niewątpliwie”, „Jestem przekonany, że...” Rozprawka z hipotezą to drugi możliwy typ rozprawki. Piszesz ją, gdy widzisz, że temat jest zawiły i nie da się rozstrzygnąć sprawy jednoznacznie. Trochę jest tak, a trochę jest inaczej. Gdybasz, podajesz argumenty, które dowodzą, że prawda leży gdzieś pośrodku. Decydując się na tę formę, użyjesz takich wyrażeń: „Nie jest jasne, czy…”, „Z jednej strony…”, „Za to z drugiej strony…”. Teza czy hipoteza – jak podejść do tematu wypracowania Jaką formę rozprawki lepiej wybrać? Teoretycznie zależy to od pytania. Jeśli masz na nie jednoznaczną odpowiedź, piszesz rozprawkę z tezą. Jeśli nie – z hipotezą. Na pewno interesuje Cię jednak, którą z nich pisze się łatwiej, prawda? Rozprawka z tezą ma tę zaletę, że trudniej się w niej pogubić. Trzymasz się w końcu jednego stanowiska. Wybierasz argumenty, które wszystkie dowodzą tego samego. Łatwiej wszystko podsumować, bo w zakończeniu tak naprawdę powtarzasz tezę, tylko innymi słowami. Z drugiej strony rozprawka z hipotezą daje większą dowolność przy wyborze tekstów kultury. Weźmy temat: „Tęsknota – siła niszcząca czy budująca człowieka”. Stawiając hipotezę zamiast tezy, wystarczy, że znajdziesz dzieła, w których pojawia się wątek tęsknoty. Nie muszą wszystkie przedstawiać tego motywu w ten sam sposób. Dwa mogą pokazać, że tęsknota niszczy, a dwa, że buduje. Musisz bardziej przemyśleć zakończenie. Może w nim być teza, ale nie musi, do czego przejdziemy. Schemat rozprawki Czy można w ogóle nauczyć się, jak napisać rozprawkę krok po kroku? Przecież pisanie kojarzy się z pracą twórczą, której nie da się włożyć w ramy. Czy nie wystarczyłoby wykazać się kreatywnością? Na rozprawkę, jak sama nazwa wskazuje, powinniśmy patrzeć jak na małą rozprawę naukową. A ta musi mieć pewną strukturę, a nie być jedynie potokiem myśli autora. Dlatego pisanie rozprawki krok po kroku zgodnie ze schematem ma sens. Jeśli wybierasz się na studia z jakiejś dziedziny nauki, czekają tam na Ciebie jeszcze bardziej schematyczne prace. Warto się wprawić w ten rytm jeszcze w szkole średniej. Jakie stałe części ma więc rozprawka? Podstawowy podział to ten na wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Przyjrzyjmy się dokładnie każdemu z tych elementów. Rozprawka krok po kroku – wstęp We wstępie rozprawki ogólnie zarysowujesz temat. Np. „Nieodłącznym elementem ludzkiego życia jest tęsknota”, „Każdy z nas raz na jakiś czas musi się zmierzyć z tęsknotą”, itd. Potem podajesz swoją tezę lub hipotezę. Np. „Uważam, że tęsknota hartuje ducha i jest zdecydowanie siłą budującą człowieka” albo „Nie jestem pewna czy tęsknota buduje, czy wyniszcza człowieka”. Aby otrzymać punkty za tę część wypracowania, udowodnij, że rozumiesz temat. Gdy piszesz o tęsknocie, nie pisz o samotności. Upewnij się, że Twoja teza lub hipoteza na pewno wybrzmiała we wstępie. Niech to będzie jedno zdanie, które możesz podkreślić ołówkiem. W Twojej pracy liczy się też kompozycja. Początek musi być wyraźnie krótszy niż rozwinięcie i mniej więcej tej samej długości co zakończenie. Niech to będzie jeden akapit. Na koniec wstępu możesz dodać zdanie takie jak: „Postaram się to udowodnić/Zastanowię się nad tym w moich dalszych rozważaniach”. Nie jest to jednak konieczność. A na wysokim poziomie, np. na maturze rozszerzonej z języka polskiego, takie wstawki nie są nawet mile widziane. Tu w końcu oczekujemy od piszącego nieco większej kreatywności. Rozprawka krok po kroku – rozwinięcie Rozwinięcie to najbardziej wymagająca część rozprawki. Z nim uczniowie mają największy problem. Po wstępie należy przejść do argumentacji, którą musisz poprzeć pasującymi przykładami. A to nie lada wyzwanie. Najczęściej trzeba sformułować minimum trzy argumenty. Na egzaminie ósmoklasisty zazwyczaj musisz odwołać się do wybranej obowiązkowej lektury i innego dowolnego tekstu kultury. Na maturze podstawowej należy wykorzystać załączony fragment tekstu, potem odwołać się do konkretnej obowiązkowej lektury i wybranego tekstu kultury. Najczęściej fragment tekstu pochodzi z lektury, którą trzeba wykorzystać w drugim argumencie. W przypadku rozprawki z hipotezą do każdego argumentu należy podać kontrargument. Dlatego w sumie będzie ich parzysta liczba. Jak zawsze – jedna myśl to jeden akapit. Każdy argument z przykładem zapisz w oddzielnym bloku tekstu. Argument i przykład to dwie różne rzeczy Uczniowie zbyt często mylą argument z przykładem. Argumentem nie jest to, że Wokulski tęsknił za Izabelą. Argument jest bardziej ogólną myślą. Można na przykład powiedzieć, że tęsknota niszczy człowieka, bo sprawia, że podejmuje on nieracjonalne decyzje. To jest ogólnik. Dopiero jako przykład warto podać Wokulskiego, który z tęsknoty do Izabeli próbował nawet odebrać sobie życie. Jak argumentować, by dostać wszystkie punkty? Logicznie i na temat. Jeśli piszesz rozprawkę z tezą „na tak”, nie możesz nagle podać argumentu na nie. Bardzo ważne są przykłady. Powołując się na tekst kultury, musisz wykazać się jego znajomością. Lepiej opisać ze szczegółami jedną scenę z książki niż ogólnikowo pisać o jej całości. Podaj konkretne nieracjonalne zachowania Wokulskiego, zamiast pisać, że z tęsknoty robił głupie rzeczy. Czy każdy tekst kultury się nada? Tekst kultury to naprawdę pojemny termin. Jest nim książka, wiersz i film, ale też obraz czy rzeźba. Możesz powołać się na komiks, a nawet piosenkę dla dzieci. Proste? Nie do końca. Często kojarzymy utwór, ale nie pamiętamy jego tytułu, nie mówiąc o autorze. A takie informacje trzeba w rozprawce zawrzeć. A na maturze rozszerzonej zabłyśniesz, jeśli będziesz w stanie zacytować fragment, np. wiersza z głowy. Przykład powinniśmy dobierać bardzo ostrożnie. Ma przecież pasować do argumentu. Czy możesz najpierw znaleźć przykład, a dopiero do niego dostosować argument? Oczywiście, wielu uczniów tak robi. Jeśli jednak wymyślanie przykładów sprawia Ci dużą trudność, zdecydowanie warto nad tym popracować. Zacznij od wypisania sobie najważniejszych problemów poruszanych na maturze, takich jak: miłość, ojczyzna, podróż, bunt władza. Następnie do każdego motywu odszukaj teksty kultury, w których ten wątek się pojawia. Motyw rodziny występuje np. w „Antygonie” Sofoklesa, „Panu Tadeuszu” Mickiewicza czy „Granicy” Nałkowskiej. Gotowe opracowania motywów znajdziesz w Internecie, ale może warto stworzyć własne? Zawsze zwróć uwagę na to, jak ma wyglądać rozprawka. Czasem musisz powołać się na tekst literacki, czyli książkę, wiersz, felieton, itd., bo tego wymaga polecenie. Rozprawka krok po kroku – zakończenie W zakończeniu powinno znaleźć się podsumowanie i konkluzja. Znów ogólnie nawiązujesz do głównego tematu pracy. Następnie krótko przytaczasz argumenty i stawiasz konkluzję – „Właśnie dlatego uważam, że...”. Oczywiście możesz też zmienić kolejność – zacząć od swojego stanowiska i dopiero potem przypomnieć argumenty. W przypadku rozprawki z tezą tak naprawdę w zakończeniu powtarzasz wstęp. Możesz go ukwiecić jakimś mądrym cytatem, np. „Świadczą o tym słowa Heraklita – »Droga śruby prosta jest, choć kręta«”, ale nie musisz. W rozprawce z hipotezą na końcu możesz jednak sformułować tezę, jeśli stwierdzasz, że jakieś argumenty przekonują Cię bardziej. Możesz też jeszcze raz podkreślić, że temat jest zawiły i nie można go jednoznacznie rozstrzygnąć. Należy jednak wziąć pod uwagę to i to. Jak napisać rozprawkę krok po kroku – przykład Zanim przejdziesz do pisania rozprawki, zrób jej plan. Bez żadnego przygotowania, szybko się pogubisz, stracisz czas i zafundujesz sobie dużo nerwów. Jak może wyglądać taki plan? Weźmy sobie ten sam temat z tęsknotą. Jest to siła budująca czy niszcząca człowieka? Musimy odwołać się do fragmentu z “Lalki” Bolesława Prusa, całości lektury i wybranego tekstu kultury. Fragment jak i cały temat pojawił się na maturze podstawowej z polskiego w 2018 roku. Sporządźmy przykładowy plan. Na początku decydujemy, że piszemy rozprawkę z tezą. Teza: Tęsknota to siła budująca człowieka Potem przechodzimy do wymyślania argumentów i dobierania do nich przykładów. Argument 1: Tęsknota buduje człowieka, bo pozwala mu bardziej docenić to, czego z wytęsknieniem pragnie. Przykład: Wokulski po powrocie do kraju z większą werwą zajął się pracą charytatywną, pracą u podstaw. Zechciał służyć Polsce, za którą na obczyźnie tak tęsknił. Argument 2: Tęsknota motywuje do działania. Ignacy Rzecki tęsknił za Wokulskim, gdy ten wyjechał walczyć w wojnie rosyjsko-tureckiej. Dla przyjaciela Rzecki zarządzał sklepem, by zachować jego świetność aż do powrotu właściciela. Argument 3: Tęsknota buduje, bo jest nierozerwalnie związana z miłością. Przykład: Karusia, bohaterka wiersza Adama Mickiewicza „Romantyczność” tęskni za ukochanym, który zmarł. Dzięki temu „patrzy sercem”, udowadnia, że naprawdę kochała. W zakończeniu wracamy do tezy i krótko przypominamy argumenty. Pisanie rozprawki krok po kroku nie jest takie trudne Wiesz już, jak się pisze rozprawkę krok po kroku. Z dobrym planem i znajomością lektur na pewno sobie poradzisz. Ćwicz wymyślanie argumentów, stwórz swoją tabelę motywów i pracuj nad poprawnością językową. Jeśli to wyćwiczysz – nieważne czy masz umysł humanistyczny, czy nie – zaczniesz zdobywać za rozprawki wysokie oceny. Trzymamy za to kciuki.

jak napisac rozprawke rozszerzony polski